المحقق السبزواري

42

روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )

و خوانندگى و استماع غنا ، به عنوان گناه كبيره ياد مىكند . « 1 » از تحليلهاى اقتصادى نيز غفلت نمىشود . بحث عرضه و تقاضا و گرانى و ارزانى كالا و نيروى كار انسانى به عنوان يك موضوع اقتصادى مورد ارزيابى قرار مىگيرد و نتايج اجتماعى و سياسى از آن گرفته مىشود . « 2 » محقّق در عبارات مشحون از ذمّ و قدح ، ستيزه‌جويى خود را نسبت به متصوفه نشان مىدهد و آنان را « جاهلان و نادانان » مىخواند كه از معرفت حقيقتها بىخبرند . « 3 » تعريف و تمجيدهايى كه از برخى شخصيتهاى عمدة سياسى و مذهبى ، همچون خلفاى عباسى شده است ، به‌ويژه با ديد شيعيان موافقت ندارد و از اين نظر مىتوان بر نقل او از ديگر منابع ، بدون جرح و تعديل ، خرده گرفت . « 4 » گزارش سبزوارى از برخى وقايع و اقدامات و مقرّرات دولت رقيب عثمانى و ستايش آل عثمان درخور توجه است . « 5 » تعدادى از منابعى كه مؤلف از آنها سود جسته و يا متذكّر شده عبارتند از : سياستنامه يا سير الملوك خواجه نظام الملك و همچنين كتاب وصاياى او ؛ اين دو از مهمترين منابع روضة الانوار هستند و به‌ويژه حكايات بسيارى از آنها نقل شده است . جوامع الحكايات عوفى ، تاريخ وصّاف ، صحيفهء سلمانى ، تاريخ گزيدهء حمد الله مستوفى ، تذكرة الاولياء عطار نيشابورى ، كافى كلينى ، لوامع الاشراق حكيم فاضل دوانى ، كتاب هشت بهشت ، عيون الانباء ابن ابى قتيبه ، معالم السّنن خطائى ، تجارب الامم و الطّهاره از ابو على مسكويه رازى ، سراج الملوك نوشتهء ابو بكر طرطوشى ، المستطرف فى كل فنّ مستظرف به خامهء شهاب الدين محمّد بن احمد ابى الفتح ابشيهى ، مقامات خواجه ابو نصر مشكان ، اخلاق محسنى ، اخلاق محتشمى ، اخلاق ناصرى به قلم خواجه نصير طوسى ، چهار مقالهء عروضى ، و تاريخ طبرى . البته شيوهء سبزوارى در نقل مطالب آن است كه همه‌جا از منابع خود ياد نمىكند . تا آنجا كه ميسّر بوده با يافتن و رجوع به آنها مجلّد و شمارهء صفحه در پانوشتها معلوم گشته است . مراجع حديثى مورد مراجعهء مؤلف در متن ناگفته مانده است ، امّا هرچه يافت

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، صص 153 و 155 . ( 2 ) . همان ، صص 467 و 468 . ( 3 ) . همان ، ص 300 . ( 4 ) . همان ، ص 182 . ( 5 ) . همان ، ص 469 و 607 .